ازمولایمتقیانحضرتعلیعلیهالسلامروایتشدهاستوقتیکهبسمالله11برپیامبراکرمصلیاللهعلیهوآلهنازلشد،آنحضرتفرموداولینبارکهاینآیهبرحضرتآدمنازلشدفرمودتازمانیکهفرزندانمناینآیهراقرائتکنندازعذابالهیدرامانخواهندبود۱
نوردلها
بسماللهنوردلدوستاناست،آیینهجانعارفاناست،چراغسینهموحداناست،آسایشرنجورانومرهمخستگاناست،شفایدردوطبیببیماردلاناست۲
سوگندمقدس
جابربنعبداللهانصاریمیگویدهنگامیکهبسماللهالرحمنالرحیمنازلشد،ابربهسویمشرقگریختوبادآرامگرفتودریاطوفانیشدوحیواناتگوشفرادادندوشیطانهاازآسمانراندهشدندوخدایمتعالبهعزتوجلالشسوگندیادکردکه
بسماللهبرهرچهخواندهشدخداوندآنرابابرکتگرداند۳
درساول
امامباقرعلیهالسلامفرمودچونحضرتعیسیعلینبیناوآلهوعلیهالسلاممتولدشدبهسرعترشدکردتاآنجاکهدرهفتماهگی،مادرشدستاوراگرفتونزدمعلمبرددرابتدایتعلیم،معلمگفتبسماللهالرحمنالرحیموعیسیعلینبیناوآلهوعلیهالسلامآنراتکرارکرد۴
نامیشگفت
درکتابتفسیرفاتحهالکتابدربحثمربوطبهبسماللهالرحمنالرحیمازمفاتیحالغیبنقلشدهاستکهیکیازخواصاسماللهجلجلالهایناستکهچونالفآنراحذفکنندللهباقیبماندواینهممختصخدایسبحاناستللهالامرمنقبلومنبعد۵اگرلاماولللهرابیفکنند،لهمیماند،آننیزمخصوصحقتعالیاست،زیراغیرخدامالکیتحقیقیندارندلهالملکولهالحمد۶واگرلاملهراحذفکنند،آننیزبرذاتاودلالتدارد،مانندهودرقلهواللهاحد۷۸
شهررحمت
پیامبراکرمصلیاللهعلیهوآلهفرموددربهشتشهریاستبهناممدینهالرحمهکهبینهایتزیباست،هرکهبهآنرسیداززحمترستوبهرحمتپیوستدرآنشهرخانهایاستبهنامبیتالجلالکهدرهایبسیارداردوکلیددرهایآن
بسماللهالرحمنالرحیماستچونبندهمؤمنبسماللهرابااخلاصبرزبانرانددرهابازشودوازسویخداوندنداشودکهمُلکاینخانهوولایتاینشهررابهتوسپردیم۹
سههزارنامدرسهنام
بعضیگفتهاندخدایمتعالسههزارنامدارد،هزارناممخصوصفرشتگانمقرباستکهآنانمیدانند؛هزارناممخصوصپیامبرانونهصدونودونهناممربوطبهامتهاستخدایسبحانازآنسههزارنامیکنامرابرایخودبرگزیدهوهیچملکمقربونبیمرسلیازآنخبرنداردوایناسمرامخزونسرمکنونگویند
ازآننهصدونودونهاسمکهسهمامتهاستسیصداسمدرتوراتذکرشدهاستوسیصداسمدرزبوروسیصدنامدرانجیلونودونهاسمدرقرآنوچونامتمحمدصلیاللهعلیهوآلهبهترینامتهاستخداوندمجموعمعانیآنسههزارنامرادرسهاسمخودکهدربسماللهالرحمنالرحیمالله،رحمن،رحیموجودداردبهودیعتنهادهوهریکرابهمعنایهزاراسمخودقراردادهوبهامتاسلامارزانیداشتهتاهربندهایکهایناسمومعنایآنهارابداندچنانباشدکهتمامینامهایخداوندراخواندهودانستهاست
دهندشزهرخرمنیخوشهای
بیابدزهرگوشهایتوشهای۱۰
بزرگترینآیه
شخصیبهامامکاظمعلیهالسلامعرضکردکدامآیهدرکتابخداوندبزرگتراست؟حضرتفرمودبسماللهالرحمنالرحیم۱۱
وصیتعارف
عارفیوصیتکردبسماللهالرحمنالرحیمرابرکفناوبنویسندپرسیدنداینکارچهسودیدارد؟گفتچونقیامتبرپاشودوهمهمردمازقبربرخیزند،گویمپروردگارابرایماکتابیفرستادیودرعنوانوآغازآنبسماللهالرحمنالرحیمثبتکردی،امروزباعنوانکتابخودبامارفتارکن۱۲
آثاررحمتالهی
خداوندصفاتمتعددیداردولیدرتماممواقعدرکنارعبارتبسمالله؛
الرحمنالرحیمرامیآوردوخودرابااینصفاتیادمیکندوحالآنکهممکنبودبگویدبسماللهالعلیمالحکیم،بسماللهالجبارالمنتقموهمچنینسایرصفات
نکتهمطلب،درجلبقلوبمردمازراهرحمتاستبرایجمعآوریمردمهیچنیروییبهترازرحمتـکهموجدامیداستـنیستمردموقتیامیدپیداکردندحرکتمیکنندوامیدازراهرحمتوبشارتمیسراستپیغمبریکهمیخواهدتمامطبقاتمردمراجمعوآنانراامیدوارکندبایدقدرتیدراختیارداشتهباشدکهبهوسیلهآندرمردمروحامیدایجادکندبشارتورحمتبهترینابزاربرایایجادامیداستازاینرومیگویدسبقترحمتهغضبه۱۳فضلورحمتشبرغضبشسبقتدارد
آوردنرحمنورحیمدربسماللهباعثامیدواریوتجمعمردمبرگردپیغمبراست،ازاینروتماممظاهرمختلفاسلامرحمتمعرفیشدهاست،قرآنراهدیورحمهللمؤمنین۱۴رسولراوماارسلناکالارحمهللعالمین۱۵واشداءعلیالکفاررحماء
بینهم۱۶برمیشمرد۱۷
جاذبهآیهرحمت
یکیازمردمژاپنکهبهاسلامگرویددربخشیازنامهاشمینویسدبسیاریازمردممادرژاپندرواقعههیروشیماونابودیومجروحومقتولشدنهزارانانسان،حتیادیانخودراازدستدادندزیرااینحملهوحشیانهازسویکشوریبهماصورتگرفتکهازخداوازمسیحومذهبدممیزدـیعنیآمریکاـجمعیازدرگذشتگانآنفاجعهازنزدیکانخودمنبودندلذامنازجنگوخشونتنفرتدارموبهرحموعدالتواحسانوایمانبهخدایرحیموعادلکششدارمبرایمنبیانشدکهنخستینآیهایکهبرپیغمبرصلیاللهعلیهوآلهنازلشد،بسماللهالرحمنالرحیماستکهدرآندوبارازرحمتخداوندسخنبهمیانآمدهاستویکصدوچهاردهباردرقرآنتکرارگردیدهوهرمسلمانیعلاوهبرضرورتقرائتآندرنمازهایشقبلازشروعهرکاربایدبسماللهالرحمنالرحیمبگویدومنبرایهمینامورحیاتیمسلمانشدهام۱۸
زیانغفلت
عبداللهبنیحییمیگویدبهمحضرعلیعلیهالسلاممشرفشدموهنگامیکهخواستمبررویتختبنشینمپایهآنشکستوبرزمینافتادموسرمآسیبدید
حضرتعلیعلیهالسلامفرمودشکرخداوندیراکهکفارهگناهانشیعیانمارادردنیاقراردادتاهمینجاپاکشوندعبداللهمیگویدعرضکردمچهگناهیکردهامکهشکستهشدنسرمکفارهآنباشد؟حضرتفرمودوقتیکهنشستیبسماللهنگفتی۱۹
جامعتریننام
درکتابآیهشریفهبسملهدرفرهنگاسلامیآمدهاستمحققانومفسرانعلومقرآنیبرایاثباتایننکتهکهکلمهجلالهاللههماناجامعتریننامبرایذاتاحدیتاست،بهدلایلیاستنادکردهاندکهبهچندنمونهآناکتفامیشود
۱ـاسمایدیگرالهیغالبابهعنوانصفتبرایکلمهجلالهاللهبهکارمیرودبدونآنکهکلمهجلالهاللهبهعنوانصفتبرایدیگراسمایالهیواقعشودبهعنوانمثالصحیحاستگفتهشوداللهالعالمولینمیتوانگفتالعالماللهلذادرقرآنمیخوانیم
اناللهسمیععلیمونمیخوانیمانسمیعاعلیمااللهو
۲ـتوصیفقدرتمطلقهحاکمبرنظامهستیباعنواناللهمخصوصمسلمانانجهاناستومذاهبدیگرازمعبودحقیقیمسلمانانباهمیننامیادمیکنندنهاسمایدیگرالهی
۳ـدرمقامابرازشهادتینوقبولاسلاموبیانتوحیدویگانهپرستیبایدگفتاشهدانلاالهالااللهونمیتوانگفتاشهدانلاالهالاالعلیمیاالاالخالق،الاالرازقو
۴ـتبادرذهنیآدمیاصولاباشنیدنلفظجلالهبدونقرینهشدنلفظدیگریبهیادمعبودومعشوقحقیقیمیافتدپسیکمسلمانباذکرلفظجلالهاللهگوییتمامیاسماوصفاتحضرتحقجلوجلالهرابیاننمودهاستچونکهصدآمدنودهمپیشماست۲۰
برکاتناماو
بسماللهالرحمنالرحیمبهناماوکهزبانهاگویاشدهبهناماو،جانهاشیداشدهبهناماو،بیگانهآشناشدهبهناماو،زشتهازیباشدهبهناماو،کارهاهویداشدهبهناماو،راههاپیداشدهبهناماوبهناماوکهچشمهاگریانبهناماو،دلهایعارفانسوزانبهناماو،سرهایوالهانخروشانبهناماو،تنهایعاشقانپیچانبهناماو۲۱
دستورالعمل
یکیازعارفانگفتهاستهرکهمشکلیداردوازتدبیروحلآنعاجزاستدرروزجمعهپسازاداینمازعصرهیچذکرینخواندوباحضورقلبکاملدونامرحمنورحیمراـکهمخصوصخدایسبحاناستـبهصورتنداتاغروبآفتابتکرارکندوپسازانسربهسجدهبگذاردوحاجتیکهداردازخداوندبخواهد،البتهبرآوردهشود۲۲
شفایقیصر
قیصررومبهسردردیشدیدمبتلاشدهبودکهتمامپزشکانازدرماناوعاجزماندندنامهایبهمحضرامیرمؤمنانعلیعلیهالسلامنوشتوگزارشحالخودرابهآنحضرتعرضکرد
امامعلیعلیهالسلامکلاهیرانزدویفرستادوفرمودآنرابرسرنهدتاشفایابدقیصرچونآنرابرسرگذاشتفوراشفایافتوبسیارتعجبکرددستورداردآنکلاهرابشکافندوببینندداخلشچیست
وقتیکهآنراشکافتندکاغذیدرآنیافتندکهنوشتهبودبسماللهالرحمنالرحیمقیصررومدریافتکهشفایاوازبرکتبسماللهبودوبرایهمینمسلمانشد۲۳
آغازنامهها
امامصادقعلیهالسلامفرمودپیشازاسلام،مردمدرآغازنامههایخودمینوشتندبسمکاللهمـپروردگارابهنامتوـوچونآیهشریفهانهمنسلیمانوانهبسماللهالرحمنالرحیم۲۴نازلشد،ازآنپسدرابتداینامهمینوشتندبسماللهالرحمنالرحیم۲۵
مرحومعلامهمامقانیرحمتاللهعلیهمتوفای۱۳۵۱قدرکتابسراجالشیعهفیآدابالشریعهص۱۷۹ـ۱۸۰ازنوشتنبسماللهبهبهترینخطممکندرصدرنامههابهعنوانیکامرمستحبییادکردهاست۲۶
سرچشمهمهربانیها
دربارهتفسیرالرحمنالرحیممیخوانیمکهدرآناشارهایاستکهنعتهایسرشاروپراکندهـدردوجهانـتماماازخداونداستوبرایاوسترحمتهمگانیدنیاورحمتویژهعالمآخرت
درروایتآمدهاستکهالرحمنهمانکسیاستکهبهروزیبندگانششدیدامتمایلاستوموادروزیشراازآناننبرداگرچهآنانفرمانشنبرندوعلیعلیهالسلامفرمودخداوندرحیماستبهبندگانمؤمنوازرحمتاوستکهصدرحمتآفریدوازآن،رحمتواحدیدرهمهآفریدگانقراردادوباآنرحمتواحد،مردمبهیکدیگرمهربانودلسوزند۲۷
سیرهمشترک
ادبدینیشروعکاربانامخدا،تنهارهآوردپیامبرخاتمصلیاللهعلیهوآلهنیست،بلکهازطلیعهنامهحضرتسلیمانعلینبیناوآلهوعلیهالسلامبهملکهسبأبرمیآیدکهسایرپیامبراننیزکارهاومکتوباتخودراباکلمهطیبهبِسْمِاللَّهِالرَّحْمَنِالرَّحِیمِآغازمیکردندقَالَتْیَاأَیُّهَاالمَلؤاإِنِّیأُلْقِیَإِلَیَّکِتَابٌکَرِیمٌإِنَّهُمِنسُلَیْمَانَوَإِنَّهُبِسْمِاللَّهِالرَّحْمَنِالرَّحِیمِ۲۸وازروایاتاهلبیتعلیهمالسلاماستفادهمیشودکههمهکتبآسمانیبامضموناینکریمهآغازشدهاست۲۹واینسیرهمشترکهمهپیامبرانالهیبودهاستودرنامهکریمانهحضرتسلیمانعلینبیناوآلهوعلیهالسلامنیزپسازنامخدا،دعوتبهپذیرشتوحیدمطرحشدهاستأَلَّاتَعْلُواعَلَیَّوَأْتُونِیمُسْلِمِینَ۳۰ونبایدپنداشتکهدرایننامهتوحیدی،سلیمانپیامبرنامخودرابرنامخدامقدمداشتهاستإِنَّهُمِنسُلَیْمَانَوَإِنَّهُبِسْمِاللَّهِ؛زیراجملهنَّهُمِنسُلَیْمَانَادامهسخنگزارشگرملکهسبأاست،نهطلیعهنامهحضرتسلیمان۳۱،۳۲
بسماللهدرقرائتقرآن
الفاولسورههاچونبسماللهدرابتدایهمهسورههایکیازآیاتقرآناست،هنگامتلاوتازاولسورهها،گفتنبِسْمِاللَّهِالرَّحْمَنِالرَّحِیمِواحباستبهجزسورهتوبهبرائتکهبدونبسماللهنازلشدهاستونبایدآنرادراولسورهبرائتبخوانند
بوسطسورههادرصورتشروعقرائتازوسطسورهها،میتوانبدونبسماللهیابابسماللهشروعکردهرچندخواندنبسماللهالرحمنالرحیمفضیلتوثوابزیادیدارد،ولیدروسطسورهبرائتبهتراستبدونبسماللهوتنهابااعوذباللهخواندهشودتانشانهایباشدازاینکهدرابتدایسورهبرائتبسماللهوجودندارد۳۳
کسیکهقرآنمیخواندازهرجایقرآنباشد،اول،وسطویاآخرسورهقبلازگفتنبِسْمِاللَّهِالرَّحْمَنِالرَّحِیمِمستحباستبگویداعوذباللهمنالشیطانالرجیم
ـپناهمیبرمبهخداوندازشیطانراندهشدهـ۳۴
خداوندمتعالدرسورهنحلبهپیامبراکرمصلیاللهعلیهوآلهمیفرمایدفَإِذَاقَرَأْتَالْقُرْآنَفَاسْتَعِذْبِاللّهِمِنَالشَّیْطَانِالرَّجِیمِ۳۵هنگامیکهقرآنمیخوانی،ازشرشیطانمطرودبهخداپناهبر
علتتقدماعوذباللهبربسمالله
سؤالچرااعوذباللهرابربسماللهمقدمداشتند؟
پاسخاعوذباللهمثلصابونیاستکهباآنجامههایآلودهوچرکینراپاکمیسازند؛چونبندهعازمتلاوتقرآنشود،دهانآلودهبهنامشروعاتباشد،چوناعوذباللهگویددهانوزباناوپاکشودوشایستهآنگرددکهکلاماحدیرابرزبانگذراند۳۶
هنگامدرماندگی
حضرتعلیعلیهالسلامفرمودمنازرسولخداصلیاللهعلیهوآلهشنیدمکهفرمودهرگاهبهشدتدرتنگناقرارگرفتیودرماندهشدیبگوبسماللهالرحمنالرحیمولاحولولاقوهالاباللهالعلیالعظیمکهبهبرکتاینکلمات،بلاهاوآفتهاازتودورگرددوازآنهامصونومحفوظبمانی۳۷
آمرزشالهی
درکتابتفسیرفاتحهالکتابدربحثمربوطبهبِسْمِاللَّهِالرَّحْمَنِالرَّحِیمِوآمرزشالهیومهربانیاوآمدهاستپیامبراکرمصلیاللهعلیهوآلهفرمودروزقیامتبندهایازاهلایمانراحاضرکنند،بهاوخطابشودایبندهمنازنعمتمندرمعصیتاستفادهکردی،هرچهنعمتمرابیشترکردمتوبیشتربهگناهآلودهشدی
بندهازخجالتمعصیتسربهزیرمیافکندخطابشودکهایبندهمنسربردارکههمانساعتکهمعصیتکردیتوراآمرزیدم۳۸
بندهایدیگرراحاضرکنندکهبهخاطرزیادیگناهانشسرافکندهاستوازخجلتگناهدردرگاهالهیمیگریدبهاوخطابشودایبندهمنآنروزکهگناهمیکردیومیخندیدیتورارسواوشرمسارنساختم،امروزکهخجالتمیکشیوگناهنمیکنیوزاریمیکنیچگونهتوراعذابکنم،گناهانترابخشیدموبهتورخصتورودبهبهشتدادم۳۹
درسیازپیامبرصلیاللهعلیهوآله
روایتشدهاستپیامبراکرمصلیاللهعلیهوآلهآیهشریفهبِسْمِاللَّهِالرَّحْمَنِالرَّحِیمِقرائتکردوآنرابیستبارتکرارنمودتادرمعناهایآناندیشهکند،وابوذرمیگویدرسولخدایکشباینآیهشریفهراتلاوتنمودوتکرارکردإِنتُعَذِّبْهُمْفَإِنَّهُمْعِبَادُکَوَإِنتَغْفِرْلَهُمْفَإِنَّکَأَنتَالْعَزِیزُالْحَکِیمُ۴۰،۴۱گرآنهارامجازاتکنی،بندگانتواندـوقادربهفرارازمجازاتتونیستندـ؛واگرآنانراببخشی،تواناوحکیمی
راهدرمانیأس
برخیازبزرگانگفتهاندافتتاحسورههایقرآنبابسماللهوآغازشدنکتابخداوندباسورهفاتحهوقرارگرفتنبسماللهدرابتدایاینسوره،دلیلقاطعاستبروسعترحمتخداونددقتدرهمینامربهترینومؤثرتریندرماندردناامیدیاستتوجهبهاینمسألهکهمنشأنزولقرآنهمانارحمتواسعهالهیاست،مستلزمآناستکهرهروانحقیقتدرقبولامتثالامرالهیتعجیلکنندوازاکراهوسستیبپرهیزندتاامیدشانقویترگرددوایمانویقینداشتهباشندکهخداوندباقراردادنبسماللهدرآغازقرآنوسورهفاتحهوتوصیفذاتخودبارحمنورحیمچگونهمیشودکهبربندگانخودرحمنفرماید
آوردهاندکهسائلیبردرعمارتیباشکوهرسیدوچیزیخواست،برخلافانتظارشچیزکمیبهاودادندتبریآوردوخواستآنبارگاهراخرابکندپرسیدندچراچنینمیکنی؟بهصاحبعمارتگفتیاخانهمطابقعطایتبسازویااینکهفراخورعمارتودرگاهتعطاکناینبخششاندکباایندربزرگنمیسازد۴۲
منبع
برچسب:
نویسنده: پرهام نظری